BESTReferat.KZ Қазақша рефераттар Қазақша курстық жұмыстар Қазақша дипломдық жұмыстар
Пойск  
загрузка...

Абай Құнанбаев

(1845-1904)

Қазақтың данышпан ақыны Абай 1845 жылы Шығыс Қазақстан (бұрынғы Семей) облысы, Шығыс тауының жайлауында дүниеге келген.
Әкесі Құнанбай сөзге шешен, білімді, әзіл адам болды. Баласының болашағынан зор үміт күткен әке Абайды ел басқару ісіне ертеден-ақ араластырып, ел ішіндегі дау – жанжалдары шешкізіп отырған. Бырақ абай әке күткендей әкім болмады, ақын болды. Медреседе оқыған төрт жылда Абай араб, тарсы, иран, түрік ақындарын жете меңгерді.
Абай адамзат мәдениетіне үлкен үлес қосқан әлемге ортақ тұлғалардың бірі болып саналады. Ол орыс және батыс әдебиетін де зерделей білді.
Қазақтың бас ақыны – Абай (шын аты Ибраһим) Құнанбайұлы.
Онан асқан бұрынғы заманда қазақ баласында біз білетін ақын болған жоқ. Ақмола , Семей облыстарында Абайды білмейтін адам жоқ. Қай жерде ақындар жайынан не ақындардың сөздері жайынан әнгіме болса, Абайдың сөзін мақтамайтын адам жоқ. Оның сөзін көрмей тұрғанда, мақтағандарына сенбей, қазақ үкілеген өз құнанын өзгелердің тұлпраларынан артық көретін мінезі болушы еді, мақтап отырған Абайды біздің Әбубәкір, Секйдахмет, Ақмолдарымызсияқты.
1822 жылдағы «Қан сонарда» сияқты өлеңмен бастап, Қазақша рефераттар нені көріп, ненгі сезініп, нені жыр етіп толғанса, бәрәнде де әр дәрежеде реалистік шеберлікті танытады...
Осы өлеңдегі табиғат көріністерін,өз сезімін және аңшылықтың қызулы, қызғылықты сәттерін сипаттағанда Абай өзінің жағаша қалыптаған ақындық мәдениетін танытады...
Бұндағы көретініміз қазақ халқы мекен еткен қысы туралы, табиғат, бүркіт салуға салт атқа мініп шыққан анық қазақтың аңшылар тобы. Ермек үшін еңбек еткен ширақ, сергек, қажырлы әрекет үстіндегі адамдар. Көпшілік елдерде, бұл замандарда қолданбайтын бүкіт аңшылығы суреттелмек. Осы адам тобының мінездері, аңшылықты тәсіл- тәжірибелі, әр алуан динамикалық кесек әрекеттері толып жатқан ұсақ машық – мерзімі тұтас қазақтың өзіне тән тіршілігі боп шығыды.
Сөйтіп барлық нақтылы фактілердің, жеке реальностардың баршысы нағыз қазақтың өзіне тән шындықтармен қалыптанудың үстіне, тутасымен алғанда, осы өлең зор мәдениетті, ірі суретші тудырған шығарма екенін танытады. Сол өзгешеліктерін, ең алдымен, пейзаждан байқауға болады. Көз алдымызға қар басқан елсіз таудың тұрғылы, қан сонар күнгі анық болмыс күйін елестетеді. Анық қазақ сахарасындағы аңшылар ғана жүретін жым-жырт таудың елең-алаңдығы тыныштық шағын беруден бастайды.
Абайдың пейзажы, тауы шығыс ақындарының тұманды тұспалына да соқтырмайды. Қазақ ақындары айтатын фольклорлық «заңғар тау», «қара аспан тауларға» да бармайды. Жаңаша берілген тау бейнесі, кеше ғана өзіңіз жүріп өткен жерлердің, ауыр таулардың ой- қырын, жотасы мен қорыс тастарын, қия беттерін, оны қарға түскен іздермен дәл ғана, түгел көрсетіп отыр. Абай осы өлеңде өзі айтатын жайларды аса жақсы біліп, оны үлкен дәлшіл шындықпен жырлайтындығын танытады. Өлең композициясын алсақ, ауызша поэзияда жиі кездесетін ілгерлі-кейінді аттап түсіп отыратын, бірі ілгері, бірі кейіән орынсыз жүретін ауыспалы хал жоқ. «азын түсініп, көбінің мағынасына жете алмай қалды», - деп жазған Ахмет.
Сондықтан Абай сөздері жалпы түсінуіне ауыр екені рас. Брақ ол ауырлық Абайдың айта алмағанынан болған кемшілік емес, оқушылардың түсінерлік дәрежеге жете алмағанынан болатын кемшіәлік. Олай болса , айып жазушыда емес, оқушыда.
Сөз жазатын адам әрі жазушы, әрі сыншы боларға керек. Бұлардың үстіне Абай көсем, үлгі шығарып, өнеге жайғыш болған....


©2008-2016
Создание сайта - студия Riskk | Time 0.0134 | Memory 0.65MB |